Borcu kapatması için borç teklif ettiler: Çiftçiler şaşkına döndü

24 Ekim 2025’te Resmi Gazete’de yayımlanarak 1 Ocak 2026’da yürürlüğe giren karar, Ziraat Bankası, Ziraat İştirak ve Tarım Kredi Kooperatifleri aracılığıyla kullandırılan sübvansiyonlu krediler için SGK prim borcu ve vergi borcu bulunmaması koşulu getirmişti. Yansılara neden olan bu koşul, 15 Şubat 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile yine düzenlendi.

Son değişiklikle birlikte, Bağ-Kur ya da vergi borcu bulunan çiftçilere, borçlarını ödeyebilmeleri için Hazine takviyeli kredi imkânı tanındı; borcun kapatılmasının akabinde sübvansiyonlu krediye erişim sağlanabilecek.

BORCU KAPATMASI İÇİN BORÇ TEKLİF ETTİLER

Ekonomim muharriri Ali Ekber Yıldırım’ın aktardığına nazaran, Hazine dayanaklı sübvansiyonlu tarım kredilerine ait 24 Ekim 2025 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile iki temel değişiklik yapıldı: Faiz dayanak oranları düşürüldü, münasebetiyle çiftçinin ödeyeceği faiz ortalama 10 puan artırıldı; ayrıyeten kredi kullanacak çiftçiler için “Bağ-Kur prim ve vergi borcu olmaması” şartı getirildi.

Karar uyarınca 2026’da Ziraat Bankası, Ziraat İştirak ve Tarım Kredi Kooperatifleri aracılığıyla kullandırılacak kredilerde limitler sabit kalırken faiz indirimleri azaltıldı. Örneğin sütçü ve kombine sığır yetiştiriciliğinde faiz indirimi yüzde 50’den yüzde 25’e çekildi. Böylelikle Hazine dayanaklı kredilerde çiftçinin ödeyeceği faiz oranı ortalama yüzde 21,5’ten yüzde 32 düzeyine yükselmiş oldu.

Çiftçilerden gelen ağır reaksiyon üzerine faiz artışı 30 Ekim 2025’te geri çekildi ve oranlar 2025 düzeyiyle birebir bırakıldı. Lakin “SGK ve vergi borcu yoktur” koşulu korunarak 1 Ocak 2026 prestijiyle yürürlüğe girdi. Yılbaşından sonra kredi müracaatında bulunan çiftçilerden borcu yoktur yazısı istenmesi, bilhassa 2025’teki zirai don ve kuraklık nedeniyle gelir kaybı yaşayan üreticilerin yansısına yol açtı.

Bunun üzerine 15 Şubat 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan yeni Cumhurbaşkanı Kararı ile ek bir düzenleme yapıldı. Buna nazaran, prim ve vergi borcu bulunan çiftçilere, borçlarını kapatmaları için Hazine faiz dayanaklı kredi imkânı getirildi. Çiftçi, kredi başvurusu sırasında en fazla 15 gün evvel alınmış “borcu yoktur” yazısını sunacak; borcu varsa, talep ettiği kredinin azami yüzde 25’ine kadar olan meblağ, Ziraat Bankası yahut Tarım Kredi Kooperatifleri tarafından direkt ilgili tahsil dairesine aktarılacak. Bu kapsamda borç ödemeye yönelik kredi için yıllık üst limit 300 bin lira olarak belirlendi ve faiz indirimi yüzde 25 olacak biçimde düzenlendi. Borç kapatıldıktan sonra üretime yönelik sübvansiyonlu kredi kullandırılacak.

Öte yandan temel hayvansal ve bitkisel üretimde, tamamı tıpkı ve 400 bin liraya kadar olan kredilerde “borcu yoktur” koşulu 31 Aralık 2026’ya kadar aranmayacak. Kart uygulamalarında ise bu kural kredi tahsis etabında değil, kullandırım basamağında dikkate alınacak.

ÇİFTÇİLER ŞAŞKINA DÖNDÜ

Sahadan gelen geri bildirimler, düzenlemenin birçok üretici için kâfi olmayabileceğine işaret ediyor. Bilhassa 2025’te yaşanan kuraklık ve zirai don nedeniyle hasat yapamayan çiftçiler bulunuyor. Gelir elde edemeyen üreticinin, borcunu ödemek için yeni bir kredi yükünün altına girmesi ve akabinde üretim için tekrar borçlanması ne kadar sürdürülebilir, tartışmalı görünüyor.

Düzenlemeler, Hazine ve Maliye idaresinin çiftçilerin devlete olan prim ve vergi borçlarını tahsil etmeyi önceleyen yaklaşımını ortaya koyuyor. 2025 sonu prestijiyle Ziraat Bankası’nın ziraî kredi hacmi 851 milyar liraya ulaşırken bunun yüzde 91’i sübvansiyonlu kredilerden oluşuyor. Lakin kuraklık ve don nedeniyle gelir kaybı yaşayan üreticiler açısından “krediyle borç ödeme” formülü, borç yükünü azaltmak yerine artırma riski taşıyor. 24 Ekim’den 15 Şubat’a uzanan süreçte üç defa değiştirilen düzenlemeler, hem kamunun kaynak sorununu hem de çiftçinin finansman baskısını yansıtıyor.