Teknoloji bölümünde neler oluyor: Gitgide berbatlaşan bellek krizi nedeniyle fiyatlar uçuşa geçti

Elon Musk ve Tim Cook üzere teknoloji dünyasının başkan isimleri, global ölçekte yaklaşan yeni bir kriz konusunda önemli ikazlarda bulunuyor.

Yapay zekanın belleğe yönelik denetimsiz talebi nedeniyle ortaya çıkan çip kıtlığı, şirket karlarını düşürmeye ve eser fiyatlarını süratle artırmaya başladı.

Akıllı telefonlardan dizüstü bilgisayarlara, bilgi merkezlerinden arabalara kadar tüm teknolojik aletlerin fiyat etiketleri bu krizden nasibini alıyor.

KRİZ DAHA DA KÖTÜLEŞECEK

Üstelik dal uzmanları, üretim planlarını alt üst eden bu darboğazın önümüzdeki devirde çok daha kötüleşeceğini öngörüyor.

2026 yılının başından itibaren Tesla ve Apple başta olmak üzere birçok teknoloji devi, DRAM kıtlığının üretimi derinden kilitlediğinin sinyallerini veriyor.

Apple CEO’su Tim Cook bu durumun iPhone kar marjlarını eriteceğini belirtirken, Micron Technology yaşanan darboğazı emsalsiz olarak nitelendiriyor.

Tesla’nın kurucusu Elon Musk, yaşanan sorunun ne kadar tahlilsiz bir noktaya geldiğini çarpıcı sözlerle ifade ediyor. Musk, ocak ayında yaptığı açıklamada çip üretimine ya son vereceklerini ya da kendi üretim tesislerini kurmak zorunda kalacaklarını söylemişti.

YAPAY ZEKA BİLGİ MERKEZLERİ ARZI TÜKETİYOR

Piyasaları sarsan bu devasa kıtlığın temelinde, yapay zeka bilgi merkezlerinin dünya çapında süratle yaygınlaşması yatıyor.

Alphabet ve OpenAI üzere dev şirketler, uygulamalarını çalıştırabilmek için Nvidia’nın devasa bellek tahsisleri gerektiren yapay zeka hızlandırıcılarından milyonlarca adet satın almaya başladı.

Bu agresif satın alma stratejisi, global bellek çipi üretiminin çok büyük bir kısmının yalnızca birkaç şirketin elinde toplanmasına neden oluyor.

Sonuç olarak tüketici elektroniği üreticileri, Samsung ve Micron üzere tedarikçilerden arta kalan çok sonlu sayıdaki çip arzı için kıyasıya bir rekabete girmek zorunda kalıyor.

FİYATLAR ŞİMDİDEN YÜZDE 75 ARTTI

Tedarik zincirindeki bu kırılma, korkutucu fiyat artışlarını beraberinde getiriyor. Yalnızca bir çeşit DRAM’in maliyeti aralık ile ocak ayları ortasında yüzde 75 oranında artarken, piyasa oyuncuları bu durumu “RAM kıyameti” olarak isimlendiriyor.

Çip ekipmanı tedarikçisi Lam Research CEO’su Tim Archer, bölümün daha evvel karşılaştığı her şeyden çok daha büyük bir krizin eşiğinde olduğunu belirtiyor.

Archer’a nazaran bu on yılın sonuna kadar yaşanacak talep patlaması, geçmişteki tüm talep kaynaklarını sözün tam manasıyla altüst edecek düzeye ulaştı.

DEV ŞİRKETLERİN YATIRIM YARIŞI FİYATLARI UÇURUYOR

İşin en kaygı verici yanı, dev teknoloji firmalarının bilgi merkezi inşaatlarına şimdi tam manasıyla başlamadan evvel bile çip arzının tükenmiş olması.

Alphabet ve Amazon, bu yıl sırasıyla 185 milyar ve 200 milyar dolarlık inşaat bütçeleri ayırarak tarihin en büyük sermaye harcamalarından birine imza attı.

Bernstein analisti Mark Li, bellek çipi fiyatlarındaki bu durdurulamaz yükselişi “parabolik” bir artış olarak tanımlıyor.

Bu kusursuz fırtına Samsung, Micron ve SK Hynix üzere üreticilere devasa karlar sağlarken, elektronik kesiminin geri kalanı için acı verici bir maliyet faturası çıkarıyor.

Lenovo CEO’su Yang Yuanqing, arz ve talep ortasındaki bu yapısal dengesizliğin kısa vadeli bir dalgalanma olmadığını ve yıl sonuna kadar süreceğini vurguluyor.

Krizin boyutları o kadar büyüdü ki, Samsung üzere devler bellek tedarik mukavelelerini yıllık bazdan çıkarıp her üç ayda bir tekrar değerlendirmeye başladı.

KONSOL VE TELEFON ÜRETİCİLERİ GÜÇ DURUMDA

Bellek krizi, cümbüş dalının dev oyuncularının uzun vadeli planlarını da temelinden sarsarak büyük ertelemelere yol açıyor.

Sektör kaynaklarına nazaran Sony, donanım jenerasyonları ortasındaki stratejisini koruyabilmek ismine yeni kuşak PlayStation konsolunun çıkışını, 2028 hatta 2029 yılına kadar ertelemeyi düşünüyor.

Rakip cephesinde ise Nintendo’nun yeni Switch 2 konsolu için yarattığı depolama kartı talebi, 2025 yılındaki arz açığını daha da derinleştirmişti.

Şirkete yakın kaynaklar, üretim maliyetlerindeki bu önlenemez artış nedeniyle Nintendo’nun 2026 yılında konsol fiyatlarına artırım yapmayı planladığını belirtiyor.

Çinli akıllı telefon üreticileri Xiaomi, Oppo ve Transsion Holdings de 2026 yılına dair aygıt sevkiyat gayelerini düşürmek zorunda kaldı.

Raporlara nazaran, artan maliyetler ve çip bulamama sorunu nedeniyle Oppo’nun üretim varsayımlarını yüzde 20’ye kadar azalttığı söz ediliyor.

TEDARİK ZİNCİRİNDE EŞİ GÖRÜLMEMİŞ BİR KOPMA VAR

Krizin dalga uzunluğu yalnızca tüketici elektroniğiyle hudutlu kalmıyor ve dev ağ şirketlerini de direkt vuruyor.

Cisco Systems, bellek yetersizliği nedeniyle zayıf kar beklentisi açıklayarak son dört yılın en büyük pay kıymet kaybını yaşarken, Qualcomm ve Arm Holdings de benzeri aksiliklere karşı yatırımcılarını uyarıyor.

Üst seviye ve özel bilgisayar üreten firmalar da fırlayan maliyetler nedeniyle eser fiyatlarını eşi görülmemiş düzeylere çekmek zorunda kalıyor.

Özel bilgisayar üreticisi Falcon Northwest’in ortalama satış fiyatı, yalnızca bir yıl içinde 1.500 dolar artış göstererek 8 bin dolar düzeylerine ulaştı.

Güney Kore’nin başşehri Seul’deki ünlü bilgisayar toplama merkezi Sunin Plaza’da ise fiyat meçhullüğü nedeniyle eski hareketli günlerden eser kalmadı.

Bölgedeki esnaflar, fiyatların sonraki gün daha da yükseleceğini bildikleri için bugün ellerindeki eserleri satmaktan kaçınmanın çok daha akla yatkın olduğunu savunuyor.

HBM TEKNOLOJİSİ STANDART BELLEK ÜRETİMİNİ VURDU

Yapay zeka algoritmalarını eğitebilen devasa bilgi merkezlerine yapılan harcamaların 2026 yılında 650 milyar dolara ulaşması bekleniyor.

Bu eşi gibisi görülmemiş yatırım çılgınlığı, bellek sanayisinin standart çipler yerine büsbütün yapay zekaya yönelik yüksek bant genişliğine sahip bellek (HBM) üretimine yönelmesine neden oldu.

Nvidia’nın en yeni Blackwell yapay zeka çipleri, güçlü bir bilgisayarın altı katı kapasiteye denk gelen 192 gigabayt RAM ile birlikte geliyor.

Çok daha büyük olan NVL72 isimli entegre yapay zeka sunucu sistemi ise tam 13,4 terabayt RAM kullanarak binlerce akıllı telefonun bellek kapasitesini tek başına tüketiyor.

TrendForce bilgilerine nazaran HBM talebi 2026 yılında yüzde 70 oranında artacak ve toplam DRAM üretiminin yüzde 23’ünü oluşturacak.

Karlılık oranlarının çok daha yüksek olması nedeniyle Samsung, SK Hynix ve Micron üzere üreticiler kapasitelerinin büyük kısmını HBM üretimine ayırıyor.

ELEKTRONİK DALINI NELER BEKLİYOR

Bellek üreticilerinin odaklarını büsbütün yapay zeka şirketlerine çevirmesi, dünyanın geri kalanını standart bellek yongalarından yoksun bırakıyor.

Cep telefonları, arabalar ve şahsî bilgisayarlar için hayati değer taşıyan standart DRAM ve NAND belleklerde önemli bir arz açığı yaşanıyor.

Bu yapısal darboğaz nedeniyle düşük fiyatlı akıllı telefonların üretim maliyetlerindeki DRAM hissesinin 2025’teki yüzde 10 düzeyinden yüzde 30’a fırlayacağı öngörülüyor.

Sektör analistleri, en büyük darbeyi fiyatlandırma gücü zayıf olan uygun fiyatlı telefon üreticilerinin ve hasebiyle tüketicilerin alacağını belirtiyor.

Uzmanlar, bellek dalının evvelden olduğu üzere arz-talep döngüleri yerine kalıcı bir üstün döngü içine girdiğini tabir ediyor.

Uzmanlara nazaran, bellek artık yeni altın olarak görülüyor ve yalnızca bu kaynağa devasa bütçeler ayırabilen şirketler ayakta kalabilecek.